Czy emeryt może odliczyć leki od podatku?

Tak, emeryt może odliczyć leki od podatku, ale pod jednym zasadniczym warunkiem – musi posiadać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub decyzję o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy. Sam status emeryta nie wystarczy, ponieważ odliczenie leków funkcjonuje wyłącznie w ramach tzw. ulgi rehabilitacyjnej, a nie jako osobne uprawnienie dla seniorów.

Wydatki na leki stanowią jedno z największych obciążeń w budżecie emerytów w Polsce. Rosnące ceny lekarstw sprawiają, że seniorzy szukają każdej legalnej możliwości odciążenia domowego portfela. Jednocześnie zmiany podatkowe wprowadzone w ostatnich latach, w tym podniesienie kwoty wolnej od podatku do 30 000 zł, skomplikowały sytuację wielu emerytów, którzy przestali płacić podatek i tym samym stracili możliwość korzystania z ulg. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, kto faktycznie może odliczyć leki, jakie warunki trzeba spełnić i jak nie stracić na nieznajomości przepisów.

Z tekstu dowiesz się:

1. Jakie warunki formalne musi spełnić emeryt, żeby odliczyć wydatki na leki od podatku dochodowego.
2. Poznasz mechanizm obliczania ulgi na leki, w tym limit 100 zł miesięcznie i praktyczne przykłady z konkretnymi kwotami.
3. Sprawdzisz, czy w Twojej sytuacji bardziej opłaca się ulga na leki, darmowe leki w ramach programu 65+, czy zwolnienie z podatku PIT-0.
4. Otrzymasz instrukcję wypełniania deklaracji PIT z załącznikiem PIT/O, żeby prawidłowo rozliczyć ulgę rehabilitacyjną.

Posłuchaj również w formie audycji / podcastu:

Czym jest ulga na leki i dlaczego nie jest samodzielną ulgą

Ulga na leki nie istnieje w polskim prawie podatkowym jako odrębna, samodzielna ulga. Jest ona częścią szerszej ulgi rehabilitacyjnej, uregulowanej w art. 26 ust. 7a pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W praktyce oznacza to, że aby odliczyć wydatki na lekarstwa, podatnik musi najpierw spełniać warunki uprawniające go do korzystania z ulgi rehabilitacyjnej jako całości.

Ulga rehabilitacyjna polega na odliczeniu od dochodu kwot przeznaczonych na cele rehabilitacyjne oraz na ułatwienie wykonywania czynności życiowych osoby z niepełnosprawnością. Zakup leków jest jednym z wielu wydatków, które mieszczą się w katalogu tej ulgi, obok takich pozycji jak zakup sprzętu rehabilitacyjnego, adaptacja mieszkania, opłacanie przewodników czy wydatki na turnus rehabilitacyjny. To rozróżnienie jest kluczowe, ponieważ wiele osób błędnie zakłada, że każdy emeryt kupujący leki może je automatycznie odliczyć od podatku. Tak nie jest – odliczenie leków od podatku wymaga spełnienia ściśle określonych warunków formalnych.

Warto też od razu wyjaśnić pewną nieścisłość, która często pojawia się w potocznych rozmowach. Ulga na leki to odliczenie od dochodu, a nie od podatku. Różnica jest istotna: odliczenie od dochodu zmniejsza podstawę opodatkowania, co w efekcie obniża należny podatek, ale nie w stosunku jeden do jednego. Przy stawce podatku 12% każde 100 zł odliczenia od dochodu oznacza realną oszczędność 12 zł podatku.

Sam status emeryta nie wystarczy, ponieważ odliczenie leków funkcjonuje wyłącznie w ramach tzw. ulgi rehabilitacyjnej, a nie jako osobne uprawnienie dla seniorów.

Kto może odliczyć leki od podatku – warunki konieczne

Prawo do odliczenia wydatków na leki przysługuje dwóm grupom podatników: osobom niepełnosprawnym oraz osobom, które mają na utrzymaniu osoby niepełnosprawne. W obu przypadkach kluczowe jest posiadanie odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej niepełnosprawność.

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

Podstawowym dokumentem uprawniającym do ulgi rehabilitacyjnej jest orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności: znacznego, umiarkowanego lub lekkiego. Orzeczenie wydaje powiatowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Co istotne, przepisy nie różnicują prawa do ulgi na leki w zależności od stopnia niepełnosprawności – każdy z trzech stopni uprawnia do odliczenia wydatków na lekarstwa.

Orzeczenie musi być ważne w roku podatkowym, za który składamy zeznanie. Jeśli emeryt uzyskał orzeczenie w lipcu 2025 roku, to może odliczyć wydatki na leki poniesione od lipca do grudnia 2025 roku, ale nie za okres od stycznia do czerwca, kiedy orzeczenia jeszcze nie posiadał.

Decyzja o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy

Emeryt nie musi posiadać orzeczenia wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Równoważnym dokumentem jest decyzja ZUS o przyznaniu renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, renty szkoleniowej albo renty socjalnej. Co ważne, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji – na równi ze stopniem znacznym.

Dotyczy to również osób posiadających ważne orzeczenia wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed 1997 rokiem, w tym orzeczenia o zaliczeniu do jednej z trzech grup inwalidzkich. Takie orzeczenia zachowują moc prawną i uprawniają do korzystania z ulgi rehabilitacyjnej.

Czy sam status emeryta wystarczy do odliczenia leków?

Nie. Ministerstwo Finansów jednoznacznie podkreśla, że samo posiadanie statusu emeryta lub rencisty nie wystarcza do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej, w tym do odliczenia wydatków na leki. Emeryt, który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności ani decyzji o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy, nie ma prawa do tego odliczenia, niezależnie od tego, jak wysokie są jego wydatki na lekarstwa.

Jest to jedno z najczęstszych nieporozumień wśród seniorów. Wiele osób w podeszłym wieku, zmagających się z przewlekłymi chorobami i wydających znaczne kwoty na leki, zakłada, że wiek i stan zdrowia automatycznie uprawniają do ulgi. Niestety, prawo podatkowe wymaga formalnego potwierdzenia niepełnosprawności odpowiednim dokumentem.

Orzeczenie musi być ważne w roku podatkowym, za który składamy zeznanie. Jeśli emeryt uzyskał orzeczenie w lipcu 2025 roku, to może odliczyć wydatki na leki poniesione od lipca do grudnia 2025 roku, ale nie za okres od stycznia do czerwca, kiedy orzeczenia jeszcze nie posiadał.

Jakie leki może odliczyć emeryt

Nie każdy produkt kupiony w aptece kwalifikuje się do odliczenia w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Przepisy precyzyjnie określają, co można uznać za “lek” w rozumieniu podatkowym.

Leki w rozumieniu Prawa farmaceutycznego

Od 2022 roku ustawodawca doprecyzował, że odliczeniu podlegają wyłącznie leki w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne. Oznacza to, że dany preparat musi być wpisany do Rejestru Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Definicję tę spełniają zarówno leki wydawane na receptę, jak i leki recepturowe przygotowywane w aptece na podstawie recepty lekarskiej.

Kluczowe jest również to, że leki muszą być zalecone przez lekarza specjalistę – stale lub czasowo. W praktyce oznacza to posiadanie recepty wystawionej przez specjalistę lub pisemnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność stosowania konkretnych lekarstw. Recepta od lekarza pierwszego kontaktu (lekarza rodzinnego), który jest jednocześnie specjalistą medycyny rodzinnej, również spełnia ten warunek.

Czy suplementy diety i wyroby medyczne podlegają odliczeniu?

Nie. Suplementy diety nie są lekami w rozumieniu Prawa farmaceutycznego i nie podlegają odliczeniu, nawet jeśli zostały zalecone przez lekarza i są kupowane regularnie. Dotyczy to również preparatów witaminowych, probiotyków czy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, o ile nie mają statusu produktu leczniczego.

Wyroby medyczne, takie jak opatrunki, cewniki czy sprzęt ortopedyczny, podlegają odliczeniu, ale na podstawie innego przepisu ulgi rehabilitacyjnej (dotyczącego zakupu i naprawy wyrobów medycznych), a nie w ramach ulgi na leki. To istotne rozróżnienie, ponieważ mechanizm odliczenia wyrobów medycznych nie podlega limitowi 100 zł miesięcznie.

Leki niezwiązane ze schorzeniem z orzeczenia – czy można je odliczyć?

Tak, i jest to jeden z najważniejszych aspektów, o którym wielu emerytów nie wie. Jak potwierdza oficjalne stanowisko Ministerstwa Finansów na portalu podatki.gov.pl, osoba niepełnosprawna może odliczyć wydatki na wszystkie leki zalecone przez lekarza specjalistę – również te, które nie są związane ze schorzeniem, na podstawie którego wydano orzeczenie o niepełnosprawności. Jeśli więc emeryt posiada orzeczenie wydane w związku z chorobą serca, ale lekarz specjalista przepisał mu również leki na cukrzycę czy nadciśnienie, to może odliczyć wydatki na wszystkie te lekarstwa.

Jak obliczyć kwotę odliczenia za leki – limit 100 zł miesięcznie

Mechanizm obliczania ulgi na leki różni się od większości innych odliczeń podatkowych. Odliczeniu podlega nie cała kwota wydana na leki, lecz jedynie nadwyżka ponad 100 zł w danym miesiącu. Oznacza to, że jeśli emeryt wydał na leki w danym miesiącu mniej niż 100 zł, to za ten miesiąc nie przysługuje mu żadne odliczenie. Jeśli wydał dokładnie 100 zł – również zero. Dopiero kwota przekraczająca 100 zł w danym miesiącu stanowi podstawę odliczenia.

Co istotne, wydatków z różnych miesięcy nie można sumować. Każdy miesiąc rozliczany jest osobno. Jeśli w styczniu emeryt wydał na leki 80 zł, a w lutym 120 zł, to za styczeń odliczenie wynosi 0 zł (bo nie przekroczył 100 zł), a za luty wynosi 20 zł (120 zł minus 100 zł).

Praktyczny przykład obliczenia ulgi za cały rok

Załóżmy, że emeryt z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ponosi następujące miesięczne wydatki na leki zalecone przez lekarza specjalistę w 2025 roku:

W tym przykładzie emeryt wydał na leki łącznie 1 960 zł w ciągu roku, ale do odliczenia od dochodu kwalifikuje się jedynie 800 zł. Przy stawce podatku 12% oznacza to realną oszczędność podatkową w wysokości 96 zł. Przy stawce 32% (dla dochodów powyżej 120 000 zł) oszczędność wyniosłaby 256 zł.

Czy warto kumulować zakupy leków w jednym miesiącu?

Tak, i jest to jedna z najskuteczniejszych strategii optymalizacji ulgi na leki. Skoro odliczeniu podlega tylko nadwyżka ponad 100 zł w danym miesiącu, to każdy miesiąc, w którym wydatki nie przekraczają tego progu, oznacza stratę potencjalnego odliczenia. Zamiast kupować leki co miesiąc za np. 90 zł, warto wykupić zapas dwumiesięczny za 180 zł w jednym miesiącu – wtedy odliczenie wyniesie 80 zł zamiast 0 zł.

Oczywiście ta strategia ma swoje ograniczenia. Nie wszystkie leki można kupić na zapas (np. leki psychotropowe mają limity ilościowe na recepcie), a nie każdy emeryt dysponuje środkami na jednorazowy większy wydatek. Niemniej tam, gdzie jest to możliwe, kumulowanie zakupów pozwala zwiększyć kwotę odliczenia nawet o kilkaset złotych rocznie.

Kiedy emeryt nie skorzysta z ulgi na leki

Spełnienie warunków formalnych (orzeczenie o niepełnosprawności, zalecenie lekarza specjalisty, posiadanie faktur) to dopiero połowa sukcesu. Istnieją sytuacje, w których emeryt mimo spełnienia tych warunków i tak nie będzie mógł efektywnie skorzystać z ulgi na leki.

Zobacz też:

• Wcześniejsza emerytura dla nauczycieli – ile wynosi i jakie warunki trzeba spełnić?
• Jaki telefon dla seniora? Czym się kierować wybierając telefon dla osoby starszej?
• Jakie witaminy dla seniorów na wzmocnienie odporności?
• Sporty dla osób starszych – jak ćwiczyć będąc seniorem?

Kwota wolna 30 000 zł a brak podatku do odliczenia

Od 2022 roku kwota wolna od podatku w Polsce wynosi 30 000 zł rocznie. Oznacza to, że emeryci, których roczna emerytura brutto nie przekracza tej kwoty (czyli około 2 500 zł brutto miesięcznie), nie płacą w ogóle podatku dochodowego. Skoro nie płacą podatku, nie mają od czego odliczyć ulgi rehabilitacyjnej, w tym ulgi na leki.

To paradoksalna sytuacja: emeryci o najniższych dochodach, którzy często najbardziej potrzebują wsparcia w zakupie leków, nie mogą skorzystać z ulgi podatkowej, ponieważ ich dochody są zbyt niskie, by generować zobowiązanie podatkowe. Jednocześnie emeryci z wyższymi świadczeniami, którzy płacą podatek, mają pełne prawo do odliczenia.

Warto jednak podkreślić, że brak podatku do zapłaty (dzięki kwocie wolnej) jest sam w sobie korzystny finansowo. Emeryt z emeryturą 2 400 zł brutto miesięcznie oszczędza na podatku znacznie więcej, niż mógłby zyskać na uldze na leki. Nie oznacza to jednak, że nie powinien szukać innych form wsparcia – o czym piszemy w dalszej części artykułu.

Nie wszystkie leki można kupić na zapas (np. leki psychotropowe mają limity ilościowe na recepcie), a nie każdy emeryt dysponuje środkami na jednorazowy większy wydatek. Niemniej tam, gdzie jest to możliwe, kumulowanie zakupów pozwala zwiększyć kwotę odliczenia nawet o kilkaset złotych rocznie.

PIT-0 dla pracujących seniorów a ulga na leki

Osobna sytuacja dotyczy emerytów korzystających z ulgi PIT-0 dla seniora (tzw. zerowy PIT). Ulga ta zwalnia z podatku przychody do 115 528 zł rocznie dla kobiet powyżej 60. roku życia i mężczyzn powyżej 65. roku życia, którzy pomimo nabycia uprawnień emerytalnych kontynuują aktywność zawodową i nie pobierają emerytury z ZUS.

Problem polega na tym, że jeśli emeryt korzysta z PIT-0, to od zwolnionych przychodów nie odprowadza podatku, a więc nie ma od czego odliczyć ulgi na leki. Dopiero jeśli jego przychody przekraczają 115 528 zł, od nadwyżki odprowadza podatek i teoretycznie może zastosować ulgę rehabilitacyjną. W praktyce dla zdecydowanej większości pracujących seniorów PIT-0 jest rozwiązaniem korzystniejszym niż ulga na leki, ponieważ daje oszczędność podatkową rzędu kilku lub kilkunastu tysięcy złotych rocznie, podczas gdy ulga na leki to zazwyczaj oszczędność liczona w setkach złotych.

Bezpłatne leki dla seniorów 65+ – alternatywa dla ulgi podatkowej

Niezależnie od ulgi rehabilitacyjnej, w Polsce funkcjonuje program bezpłatnych leków dla seniorów. Od września 2023 roku program ten obejmuje wszystkie osoby, które ukończyły 65. rok życia (wcześniej próg wynosił 75 lat). Jest to zupełnie odrębne rozwiązanie od ulgi podatkowej i warto je znać, bo dla wielu emerytów może być znacznie korzystniejsze.

Lista darmowych leków w 2026 roku

W 2026 roku wykaz bezpłatnych leków dla seniorów 65+ obejmuje blisko 3 800 pozycji. Lista jest regularnie aktualizowana przez Ministerstwo Zdrowia i stanowi część obwieszczenia refundacyjnego. Darmowe leki obejmują preparaty stosowane w najczęstszych schorzeniach seniorów, w tym leki na nadciśnienie tętnicze i choroby serca (beta-blokery, inhibitory ACE, leki przeciwzakrzepowe), leki na cukrzycę (insuliny oraz nowoczesne leki doustne), statyny obniżające cholesterol, leki urologiczne, preparaty okulistyczne na jaskrę, wybrane antybiotyki, leki przeciwbólowe oraz leki wziewne na astmę i POChP.

Aktualną listę bezpłatnych leków można sprawdzić na oficjalnej stronie Ministerstwa Zdrowia lub w serwisach takich jak LekInfo24.pl, które udostępniają pełny wykaz z podziałem na grupy terapeutyczne.

Jak uzyskać receptę z kodem “S”

Aby otrzymać bezpłatny lek w aptece, na recepcie (najczęściej e-recepcie) musi widnieć kod uprawnień dodatkowych “S”. Bez tego oznaczenia farmaceuta nie ma prawa wydać leku bezpłatnie, nawet jeśli pacjent ewidentnie spełnia kryterium wiekowe. Receptę z kodem “S” może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz rodzinny), pielęgniarka POZ, lekarz specjalista, a także lekarz przy wypisie ze szpitala. Co istotne, zgodnie z aktualnymi przepisami receptę na darmowe leki może wystawić każdy lekarz – nie jest wymagana umowa z NFZ.

Czy darmowe leki 65+ i ulga na leki się wykluczają?

Nie wykluczają się wzajemnie, ale nie można odliczyć od podatku wydatków na leki, które zostały otrzymane bezpłatnie. Zasada jest prosta: odliczeniu podlegają wyłącznie wydatki faktycznie poniesione przez podatnika. Jeśli emeryt otrzymał lek bezpłatnie w ramach programu 65+, to nie poniósł żadnego wydatku i nie ma czego odliczać. Natomiast jeśli ten sam emeryt kupuje inne leki (np. takie, których nie ma na liście darmowych preparatów), to wydatki na te leki może odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej, o ile spełnia pozostałe warunki.

W praktyce oba rozwiązania mogą się więc uzupełniać: darmowe leki z listy 65+ obniżają bieżące wydatki w aptece, a ulga na leki pozwala odzyskać część kosztów za lekarstwa, które trzeba kupić pełnopłatnie.

Jakie dokumenty są potrzebne do odliczenia leków

Prawidłowe udokumentowanie wydatków na leki jest absolutnie kluczowe. Bez odpowiednich dokumentów urząd skarbowy może zakwestionować odliczenie, nawet jeśli emeryt spełnia wszystkie pozostałe warunki.

Faktura imienna zamiast paragonu

Ministerstwo Finansów wymaga, aby wysokość wydatków na leki była ustalana na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku. Akceptowane są faktury, rachunki, dowody wpłaty na poczcie lub potwierdzenia przelewu bankowego. Co niezwykle istotne – paragon z apteki nie stanowi wystarczającego dowodu poniesienia wydatku. Wynika to z faktu, że paragon nie zawiera danych nabywcy i nie pozwala na powiązanie zakupu z konkretną osobą.

Dlatego przy każdym zakupie leków w aptece emeryt powinien prosić farmaceutę o wystawienie faktury imiennej na osobę fizyczną. Można to zrobić zarówno przy zakupie, jak i w późniejszym terminie (na podstawie paragonu, w ciągu określonego czasu). Faktura może być wystawiona na osobę niepełnosprawną lub na osobę, która ją utrzymuje – w zależności od tego, kto korzysta z odliczenia.

Zalecenie lekarza specjalisty

Oprócz faktur za leki emeryt musi posiadać dokument potwierdzający, że lekarz specjalista zalecił stosowanie określonych leków stale lub czasowo. W praktyce może to być recepta wystawiona przez lekarza specjalistę, pisemne zaświadczenie lekarskie lub adnotacja w dokumentacji medycznej. Przepisy nie narzucają ściśle określonej formy tego dokumentu, ale w razie kontroli skarbowej emeryt musi być w stanie udowodnić, że zakupione leki zostały zalecone przez specjalistę.

Warto systematycznie zbierać i przechowywać kopie recept (lub historię e-recept z systemu pacjent.gov.pl) przez cały rok, a następnie przez pięć lat od końca roku, w którym złożono zeznanie podatkowe – tyle bowiem wynosi okres przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Jak rozliczyć ulgę na leki w deklaracji PIT

Rozliczenie ulgi na leki odbywa się w rocznym zeznaniu podatkowym. Nie składa się żadnego osobnego wniosku do urzędu skarbowego – ulgę uwzględnia się bezpośrednio w odpowiednim formularzu PIT.

PIT-37, PIT-36 czy PIT-28 – który formularz wybrać

Wybór formularza zależy od źródła przychodów emeryta. PIT-37 to formularz dla osób, których przychody są opodatkowane według skali podatkowej za pośrednictwem płatnika – dotyczy to zdecydowanej większości emerytów, którzy otrzymują emeryturę z ZUS. Jeśli emeryt oprócz emerytury prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych lub uzyskuje dochody z najmu, powinien złożyć PIT-36. Natomiast PIT-28 jest przeznaczony dla osób rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Do każdego z tych formularzy emeryt dołącza załącznik PIT/O, w którym wykazuje kwotę odliczenia z tytułu ulgi rehabilitacyjnej.

Wypełnianie załącznika PIT/O krok po kroku

W załączniku PIT/O emeryt wpisuje łączną roczną kwotę odliczenia za leki w części dotyczącej wydatków na cele rehabilitacyjne, zatytułowanej “Wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych”. To właśnie tu trafia suma nadwyżek ponad 100 zł ze wszystkich miesięcy danego roku.

Aby prawidłowo wypełnić tę pozycję, emeryt powinien zsumować wydatki na leki z faktur dla każdego miesiąca osobno, od każdej kwoty miesięcznej odjąć 100 zł (wynik ujemny traktując jako zero), a następnie zsumować wszystkie otrzymane nadwyżki. Tę łączną kwotę wpisuje w odpowiednią rubrykę PIT/O. Jeśli emeryt korzysta z usługi Twój e-PIT udostępnianej przez Ministerstwo Finansów, system umożliwia wprowadzenie tych danych bezpośrednio w formularzu elektronicznym. Warto jednak pamiętać, że system nie wypełni ulgi rehabilitacyjnej automatycznie – emeryt musi samodzielnie dokonać odpowiednich wpisów.

Odliczenie leków przez opiekuna osoby niepełnosprawnej

Z ulgi na leki nie musi korzystać wyłącznie sama osoba niepełnosprawna. Przepisy przewidują, że wydatki na leki osoby niepełnosprawnej może odliczyć również podatnik, który ma ją na utrzymaniu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna sama nie osiąga dochodów wystarczających do zapłacenia podatku – wtedy to opiekun może skorzystać z odliczenia.

Kto jest uznawany za osobę utrzymującą – krąg rodziny

Prawo do odliczenia wydatków na leki osoby niepełnosprawnej przysługuje wyłącznie osobom z kręgu rodziny w rozumieniu przepisów podatkowych. Katalog ten obejmuje współmałżonka, dzieci własne i przysposobione, dzieci przyjęte na wychowanie, pasierbów, rodziców (w tym macochę i ojczyma), rodziców małżonka (teściów), rodzeństwo, synową, zięcia, wnuków oraz dziadków. Innymi słowy, chodzi o osoby zaliczane do I grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Co istotne, wspólne zamieszkanie z osobą niepełnosprawną nie jest wymagane. Kluczowe jest faktyczne ponoszenie kosztów utrzymania lub rehabilitacji tej osoby.

Z ulgi na leki nie musi korzystać wyłącznie sama osoba niepełnosprawna. Przepisy przewidują, że wydatki na leki osoby niepełnosprawnej może odliczyć również podatnik, który ma ją na utrzymaniu.

Limit dochodu osoby niepełnosprawnej w 2025 roku – 22 546,92 zł

Opiekun może skorzystać z odliczenia tylko wtedy, gdy roczne dochody osoby niepełnosprawnej, którą utrzymuje, nie przekraczają określonego limitu. W rozliczeniu za 2025 rok (składanym w 2026 roku) limit ten wynosi 22 546,92 zł – jest to dwunastokrotność renty socjalnej obowiązującej w grudniu 2025 roku (1 878,91 zł × 12).

Przy obliczaniu dochodu osoby niepełnosprawnej nie wlicza się kilku świadczeń, co może mieć istotne znaczenie dla ustalenia, czy limit nie został przekroczony. Do dochodu nie zalicza się świadczenia uzupełniającego (tzw. 500+ dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji), zasiłku pielęgnacyjnego, dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów (tzw. 13. i 14. emerytury) oraz dodatku energetycznego i osłonowego. Jeśli jednak dochody osoby niepełnosprawnej choćby nieznacznie przekroczą limit 22 546,92 zł, opiekun traci prawo do odliczenia w całości.

Jeśli emeryt jest jednocześnie osobą niepełnosprawną i ponosi wydatki na leki zarówno dla siebie, jak i dla niepełnosprawnej osoby, którą utrzymuje (np. współmałżonka), może sumować wydatki na leki obu osób w danym miesiącu. Od tej łącznej kwoty odejmuje 100 zł i uzyskaną nadwyżkę odlicza od dochodu.

Tabela porównawcza: ulga na leki vs darmowe leki 65+ vs PIT-0

Aby ułatwić ocenę, które rozwiązanie jest najkorzystniejsze w konkretnej sytuacji, poniżej przedstawiamy zestawienie trzech mechanizmów wspierających emerytów w kontekście wydatków na leki i podatków.

Najczęstsze błędy przy odliczaniu leków od podatku

Wielu emerytów popełnia błędy, które powodują utratę prawa do odliczenia lub narażają na problemy podczas kontroli skarbowej. Pierwszym i najczęstszym błędem jest brak orzeczenia o niepełnosprawności – emeryt zakłada, że sam wiek i choroby przewlekłe wystarczą. Drugim powszechnym problemem jest zbieranie paragonów zamiast faktur imiennych. Paragon nie jest akceptowany jako dowód poniesienia wydatku przy uldze rehabilitacyjnej i urząd skarbowy ma pełne prawo zakwestionować odliczenie udokumentowane wyłącznie paragonami.

Trzeci częsty błąd to odliczanie suplementów diety. Emeryci, którzy kupują witaminy, magnez czy probiotyki i odliczają je jako leki, narażają się na spór z fiskusem. Suplementy nie są lekami w rozumieniu Prawa farmaceutycznego i nie kwalifikują się do ulgi. Czwarty błąd dotyczy nieprawidłowego obliczania kwoty odliczenia – emeryci sumują wydatki z kilku miesięcy i odliczają nadwyżkę od łącznej kwoty, zamiast rozliczać każdy miesiąc osobno. To podstawowy błąd, który prowadzi do zawyżenia odliczenia.

Piątym istotnym błędem jest próba odliczenia leków, których koszt został pokryty przez inny podmiot. Jeśli zakup leków sfinansował w całości pracodawca, PFRON, NFZ lub inna instytucja, emeryt nie poniósł wydatku ze środków własnych i nie ma prawa do odliczenia.

Inne wydatki rehabilitacyjne, które emeryt może odliczyć

Ulga na leki to zaledwie jeden z elementów ulgi rehabilitacyjnej. Emeryt posiadający orzeczenie o niepełnosprawności może odliczyć od dochodu również szereg innych wydatków, co w sumie może przynieść znacznie większą oszczędność podatkową niż same leki.

Do wydatków nielimitowanych (odliczanych w pełnej wysokości) należą między innymi adaptacja mieszkania do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, zakup i naprawa wyrobów medycznych ujętych w wykazie refundacyjnym, opłacenie turnusu rehabilitacyjnego, koszty prywatnych zabiegów rehabilitacyjnych oraz przystosowanie samochodu do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Z kolei wydatki limitowane (do 2 280 zł rocznie w każdej kategorii) obejmują opłacenie przewodników osób niewidomych, utrzymanie psa asystującego, używanie samochodu osobowego na cele związane z niepełnosprawnością oraz zakup pieluchomajtek, pieluch anatomicznych, chłonnych majtek, podkładów i wkładów anatomicznych. Ta ostatnia kategoria jest szczególnie istotna dla wielu seniorów i stanowi osobny limit odliczenia niezależny od ulgi na leki.

Warto podkreślić, że ulga rehabilitacyjna nie obejmuje wydatków na prywatne wizyty lekarskie jako takie. Nawet jeśli wizyta dotyczyła schorzenia objętego orzeczeniem o niepełnosprawności, jej koszt nie podlega odliczeniu, chyba że wizyta miała charakter zabiegu rehabilitacyjnego.

Czy warto skorzystać z ulgi na leki?

Odliczenie leków od podatku to realna, choć niezbyt duża korzyść finansowa dla emerytów spełniających warunki ulgi rehabilitacyjnej. Przy typowych wydatkach na leki rzędu 150-300 zł miesięcznie roczna oszczędność podatkowa wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Dla wielu seniorów żyjących z niewysokiej emerytury nawet taka kwota ma znaczenie.

Najważniejsze jest jednak podejście kompleksowe. Emeryt powinien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy przysługują mu darmowe leki z programu 65+ – to daje natychmiastową oszczędność bez żadnych formalności podatkowych. Następnie, jeśli posiada orzeczenie o niepełnosprawności, warto rozliczyć w PIT nie tylko wydatki na leki, ale również wszystkie inne kwalifikujące się wydatki rehabilitacyjne. Zbieranie faktur imiennych za leki przez cały rok powinno wejść w nawyk – nawet jeśli w danym roku okaże się, że ulga nie przyniesie dużej oszczędności, to dokumentacja będzie gotowa na przyszłość.

W razie wątpliwości emeryt może skorzystać z bezpłatnej pomocy oferowanej przez Krajową Informację Skarbową (telefon: 22 330 03 30) lub złożyć wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej. Warto też pamiętać o możliwości rozliczenia PIT przez internet za pomocą usługi Twój e-PIT, co znacząco ułatwia uwzględnienie wszystkich przysługujących ulg i odliczeń.